سنگ یاقوت و خواص آن

نوشته شده توسط farzane 1398/02/08 03:37:02 0 نظرات آشنایی با سنگ ها,

 

آیا میدانید سنگ یاقوت به چه شکلی است و چه کاربردی دارد؟ آیا می دانید سنگ یاقوت چه رنگ هایی دارد؟ چگونه میتوان سنگ یاقوت اصلی را تشخیص داد؟ مراکز و مناطق معادن سنگ یاقوت کجاست؟ نحوه نگهداری از زیورآلات سنگ یاقوت چگونه است؟ آیا از تاثیرات روحی روانی سنگ یاقوت اطلاع دارید؟ از تاثیرات جسمی سنگ یاقوت بر بدن اطلاع دارید؟ ما در این مقاله سعی خواهیم کرد انواع سنگ یاقوت را معرفی و به تمام این پرسش ها پاسخ دهیم.

یکی از زیباترین سنگ هایی که در دنیای زیورآلات و جواهرات مورد استفاده قرار می گیرد یاقوت است که با رنگ زیبای خود باعث خلق جواهراتی بی نظیر از جمله دستبند، گردنبند و انگشتر شده است. یاقوت سرخ یکی از کانی‌های سنگ‌های آذرین، است که بعد از الماس سخت‌ترین کانی‌ها محسوب می‌شود. ریشه نهایی این واژه از یونانی باستان huakinthos است که یک بار از عربی به صورت «یاقوت» و یک بار از فارسی میانه به صورت «یاکَند» وارد فارسی شده است.

 

 

سنگ یاقوت

 

منشاء اصلی نام یاقــوت (کراندوم) از کشور هند است. یاقوت ها از ترکیباتی نظیر اکسید آلومینیوم Al2o3 هستند که دارای رنگ های مختلفی می باشند. مشهور ترین نوع آن، یاقـوت قرمز (یاقوت سرخ)، یاقـوت کبود، یاقوت صورتی، یاقوت سونچیا پادپاراشا (Songea)، یاقوت زرد  (Yellow Sapphire)و یاقوت ستاره‌ای یا یاقوت استار هستند که در جواهر سازی ها بسیار از آنها استفاده می شود. سنگ های گرانبهایی از یاقوت کبود که به رنگ آبی نباشند را یاقوت های " Fancy sapphires" می نامند. یاقوت های تخیلی در انواع رنگ ها مانند صورتی، ارغوانی، زرد، نارنجی و آبی – سبز نیز یافت می شوند. یاقوت با رنگ نارنجی مایل به صورتی را هم پادپاراشا می نامند.

 

 

کاربردهای سنگ یاقوت

 

یاقوت سرخ و کبود مورد توجه جواهرسازان بوده و برخی از گرانبهاترین جواهرات دنیا با این نگین تزئین شده‌اند. از کاربردهای غیرتزئینی این سنگ می‌توان به اجزای تولید نور مادون قرمز، تولید ابزار‌های علمی، دوربین‌های فروسرخ (دید در شب و دید حرارتی)، پنجره‌های بسیار مقاوم، در برخی موارد در استایلوس دستگاه‌های اندازه‌گیری دقیق (CMM)، بلورهای ساعت مچی و برخی کاربردهای خاص در صنایع الکترونیک اشاره کرد. همچنین به دلیل سطح خاص یاقوت مصنوعی از آن در سطوح سایشی ساعت ها استفاده می شود. در یاقوت بخش کوچکی از یون های آلومینیوم ۳+ جایگزین یون های کروم ۳+ شده است. هر یون کروم به شکل هشت وجهی به وسیله ۶ یون اکسیژن ۲- احاطه شده است. این ساختار کریستالی روی یون کروم ۳+ اثر گذاشته و کروم نور سبز و زرد از طیف نور های مرئی را جذب میکند، بدین صورت یاقوت قرمز دیده می شود. هنگامی که ساختار کریستالی با نور دارای طول موج خاص تحریک شود نور بازتاب شده همانند نور بین دو آیینه موازی تشدید می شود. این اثر طبیعی یاقوت سرخ باعث ساخت لیزر شد.

 

کانى‌شناسى سنگ یاقوت

 

یاقوت نوع سرخ‌رنگ و متبلور کوراندوم است که بعد از الماس سخت‌ترین کانی‌ها محسوب می‌شود و فقط الماس آن را می‌برد و این یکی از راههای تشخیص یاقوت اصل است. کوراندوم از کانی‌های سنگ‌های آذرین است و نوعی اکسید آلومینیوم محسوب می‌شود که ممکن است حاوی مقدار کمی ناخالصی از عناصری همچون تیتانیوم، مس، منگنز، کروم و آهن آغشته شود. وجود این ناخالصی‌ها باعث ایجاد رنگ‌های مختلف مانند آبی، زرد، بنفش، صورتی، نارنجی، و سرخ در کوراندوم می‌شود. کوراندوم‌هایی که رنگی به‌جز سرخ و صورتی داشته باشند یاقوت کبود (سفایر) نامیده می‌شوند و کوراندوم‌های سرخ‌رنگ و صورتی با نام یاقوت سرخ (روبی) شناخته می‌شوند. رنگ آبی آن به دلیل وجود تیتانیوم و آهن است. آهن به تنهایی رنگ زرد ایجاد می کند که “توپاز اورینتال ” نام دارد. ترکیب تیتانیوم و آهن نیز رنگ سبز ایجاد می کنند و چه باور کنید یا نکنید ترکیب اکسید آلومینیوم، تیتانیوم و آهن رنگ ارغوانی نیز تولید می کنند. گونه کمیاب و محبوب سفایر ، رنگ نارنجی مایل به صورتی، مخلوطی از کروم و آهن است. سفایر سفید کاملاً خالص است و هیچ ماده معدنی دیگری در آن ترکیب نشده است. لازم به ذکر است به غیر از یاقوت سرخ بقیه انواع یاقوت در مقابل گرما و حرارت درخشندگی خود را از دست میدهند. البته مشاهده شده که یاقوت قرمز نیز در اثر حرارت بالا، عرق بدن، روغن و گازهای بدبو تغییر رنگ داده و رنگ آن روشن می شود. یاقوت پس از الماس و زمرد سومین سنگ قیمتی در جهان می‌باشد. یاقوت معمولاً درمیان سنگ مرمر سفید (چقماق) به شکل قرمز کم رنگ، قرمز، کبود و رنگ‌های دیگر پیدا می‌شود. یاقوت از نوع سنگ متحوله بوده و اندازه سختی آن ۹ می‌باشد. یاقوت در معادن بشکل پخته و خام یافت می‌شود. یاقوت پخته شفاف و نور از آن می‌گذرد. یاقوت خام شکننده بوده و شفاف نیست و ارزش تجاری ندارد به همین ترتیب رنگهای دیگر نیز خام و پخته دارند. این کانی در برابر پرتو ایکس موج کوتاه و بلند مقاومت نشان می‌دهد.

 

 

رنگ بندی سنگ یاقوت

 

در ارزشگذاری جواهرات رنگی،مهمترین فاکتور رنگ جواهر است.رنگ خود دارای سه جزء است: اول خود رنگ که از بین رنگ ها یکی یا چند تا برای یک سنگ جواهر مورد تشخیص قرار می گیرد.جواهرات شفاف در یکی از دسته های رنگ قرار میگیرند مانند: سبز،زرد،نارنجی،بنفش،آبی و قرمز.به این دسته جواهرات،جواهرات تک طیف گفته می شود. در روبی طیف اصلی رنگ قرمز است و هر رنگ دیگری که در خانواده کرندوم ها یافت شود سفایر نامیده می شود. یاقوت بلور آلومینیوم اکسید (Al2O3) معروف به کروندوم است. جزو سنگ های آذرین بوده و جزو ماگماهای بازالتی می باشد. کریستال آن معمولاً هشت وجهی است. ممکن است حاوی مقداری ناخالصی همچون تیتانیوم، مس، منگنز، کروم و آهن باشد. این ناخالصی‌ها باعث ایجاد رنگ‌های آبی، زرد، بنفش، صورتی، نارنجی، و سرخ می‌گردد. مشهور ترین نوع آن ها، یاقـوت قرمز (یاقوت سرخ)، یاقـوت کبود، یاقوت صورتی، یاقوت سونچیا پادپاراشا (Songea)، یاقوت زرد  (Yellow Sapphire)و یاقوت ستاره‌ای یا یاقوت استار هستند که در ادامه بررسی می گردد.

 

 

سنگ یاقوت قرمز (یاقوت سرخ)

 

اسم یاقوت سرخ (یاقوت قرمز) از کلمه لاتین روبئوس RUBEUS به معنای سرخ گرفته شده و واژه مترادف کبود آن ،سفیر SAPPHIRE  به معنای آبی به زبان یونانی است. حدود سال ۱۸۰۰ میلادی یاقوت سرخ و کبود را جزو کانی هایی از گروه کروندم CORUNDUM شناسایی کردند. فلز رنگ ساز در یاقوت سرخ ،کروم است و سایه های قهوه ای موجود در رنگ بعضی یاقوت های سرخ به علت وجود مقدار بسیار کمی فلز آهن در ترکیبات شیمیایی آنست. بهترین رنگ در یاقوت سرخ قرمز خالص با سایه های آبی رنگ می باشد، که معروف به «خون کبوتری» است. یاقوت سرخ نتراشیده ی مات بدون درخشش و دارای جلای روغنی است، ولی پس از تراش درخشش آن ممکن است به اندازه برلیان نیز برسد.

یاقوت قرمز (یاقوت سرخ)بین‌ سنگ‌های‌ قرمز بیشترین‌ طرفدار را دارد و با ارزش‌ ترین‌ سنگ محسوب می شود. پس‌ از الماس، یاقـوت‌ قرمز سخت‌ ترین‌ كانی‌ می باشد و در سایزهای‌ بالاتر از پنج‌ قیراط ، از الماس‌ با ارزش‌ تر است. یاقـوت سرخ (یاقوت سرخ)در میان‌ جواهرات‌ به‌ سلطان‌ سنگ‌ها شهرت‌ دارد. سنگ یاقوت قرمز قلب را از عشق به خود و آينده لبريز مي كند. یاقوت قرمز به طور معمول موجب پرورش نيروهاى معنوى مي شود .سنگ ياقوت منجر به حمايت از آرزوها، رها كردن وابستگى ها و مانع از خيانت و بى وفايى شريك زندگى مي شود.

سنگ یاقوت قرمز(یاقوت سرخ) تحت صورتهاى فلكى شير (مرداد) و قوچ (فروردين) وعقرب (آبان) قراردارد.

 

 

معادن مهم سنگ یاقوت قرمز(یاقوت سرخ)

 

یاقوت قرمز(یاقوت سرخ) بیشتر درکشوهای برمه ، منطق شمالی ویتنام و دامنه های غربی هیمالیا درکشورهای تاجیکستان و افغانستان یافت می شود.

 

خواص درمانی یاقوت قرمز(یاقوت سرخ)

 

سنگ یاقوت قرمز (یاقوت سرخ)به رنگ قرمز تيره است كه ماده رنگى موجود درآن كروم است در قرن ما عموما از آن براى بيماريهاى قلبى,جريان خون و تقويت غدد فوق كليوى استفاده مي شود.

یاقوت قرمز (یاقوت سرخ)از روزگاران قدیم برای پاکسازی خون از سموم و حفاظت در برابر طاعون استفاده شده

یاقوت قرمز(یاقوت سرخ) در تحریک غده آدرنال، تقویت سیستم گردش خون و مبارزه با عفونتهای داخلی مفید است.

سنگ یاقوت قرمز(یاقوت سرخ) فشار خون خيلى پايين را افزايش مي دهد و حالت ضعف و ناتوانى را تقويت مي كند.

سنگ یاقوت قرمز (یاقوت سرخ)بى حسى و رخوت را از بين مي برد و جريان خون را در ناحيه چشم ها به گردش مياندازند.

بر پایه باور پیشینیان همه گوهرها در آتش می‌گدازد بجز یاقوت رُمّانی. محمد بن محمود همدانی در کتاب عجایب‌نامه درباره یاقوت می‌گوید:

«طبع وی گرم و خشک است، به درجه رابع. هر که با خود دارد از طاعون ایمن بُوَد. یاقوت از زر و سرب سنگی‌تر بُوَد. معدن وی کوه رُهون است به سَرَندیب (سریلانکا) که آدم به آن فروآمد، و در میان دریاست. هر که یاقوت با خود دارد، خون در تن وی صافی کند و از خُمود و سکته و صرع ایمن بود.»

 

سنگ یاقوت کبود

 

یاقوت کبود نوع قیمتی کانی کوراندوم است. کوراندوم از کانی‌های سنگ‌های آذرین است و نوعی آلومین (اکسید آلومینیوم) محسوب می‌شود که ممکن است حاوی مقدار کمی ناخالصی از عناصری همچون تیتانیوم، مس، منگنز، کروم و آهن آغشته شود. وجود این ناخالصی‌ها باعث ایجاد رنگ‌های مختلف مانند آبی، زرد، بنفش، صورتی، نارنجی، و سرخ در کوراندوم می‌شود. کوراندوم‌های سرخ‌رنگ و صورتی با نام یاقوت سرخ شناخته می‌شوند و کوراندوم‌هایی که رنگی به‌جز سرخ و صورتی داشته باشند یاقوت کبود نامیده می‌شوند. یاقوت کبود بیشتر با رنگ آبی تیره دیده می‌شود. این سنگ در اسیدها نامحلول است و ذوب نمی‌شود.

یاقوت کبود یا سافیر (Sapphire) برگرفته از زبان یونانی و به معنی آبی رنگ بوده و به‌طور کلی برای سنگهای آبی رنگ بکار می‌بردند. در دوران قرون وسطی نام «سافیر» به سنگ لاجورد اطلاق می‌شد. بعد از سال ۱۸۰۰ میلادی گوهرشناسان دریافتند که این گوهر از انواع کروندوم همانند یاقوت سرخ یا روبی است.

سنگ یاقوت کبود باشکوه و مقدس در تمام اساطیر آسمانی خود بوده است. این سنگ نشان حکمت سلطنت و نبوت و نفع الهی است و برای همیشه به عنوان یک سنگ مقدس شناخته میشود . یاقوت دارای انرژی فوق العاده و شفابخش بسیاری است که به برخی موارد آن اشاره می کنیم .

زیبایی و استحکام این سنگ باعث شده بعنوان طلسم در میان سلاطین بسیار محبوب باشد. یک تاریخدان قرون وسطا می نویسد که شاهان این سنگ را به همراه داشتند تا آنان را از صدمات فیزیکی و حسادت درباریان محفوظ دارد. هنگام امضای معاهده صلح، امضا کنندگان ، سفایر ( یاقوت کبود ) به همراه داشتند تا از صلح واقعی و جلوگیری از خونریزی بیشتر اطمینان یابند. در افسانه ها آمده اگر یک مار سمی به همراه سفایر ( یاقوت کبود ) در ظرفی باشد، آن مار خواهد مرد چرا که این سنگ، محافظی در برابر سم ایجاد می کند.

در گذشته سفایر ستاره ای، به عنوان محافظ در برابر چشم بد و بازتاب دهنده نیات پلید به فرستنده اش، استفاده می شد، جادوگران از آن برای افزایش و هدایت انرژی جادوگری خود استفاده می کردند. هندوان آنرا سنگ سیاره زحل می دانستند و معتقد بودند که دروازه ای به سوی قلمروهای آسمانی است.

یاقوت کبود در دریافت پیامهای الهی و وضوح بخشیدن به آنچه که دریافت کردید به شما کمک می کند. استفاده از آن در هنگام مدیتیشن به شما کمک می کند تا پتانسیلهای پنهانتان را بیابید و بصیرت شما را از مفهوم زندگی تقویت می کند. سفایر ( یاقوت کبود )  به شما کمک می کند تا به رؤیاها و خواسته های مادی خود دست یابید و همزمان با افزایش ثروت شما، از آن نگهداری می کند. همچنین در حین کمک به حفظ نگرشی متعادل، به شما اجازه می دهد تا افکارتان را ساماندهی کرده و به موفقیتی حتمی دست یابید. این سنگ، انصاف و وفاداری را در میان شرکا و کارمندان تقویت کرده و در موقعیتهای ناعادلانه اگر حق با شما باشد، باعث ایجاد نتیجه ای منصفانه می شود.

در اسطوره های فارسی آمده است که مادر طبیعت روی سفایر ( یاقوت کبود ) بزرگی استراحت می کند و آسمان بازتاب دهنده این کریستال آبی رنگ است. همانطور که می بینید سفایر ( یاقوت کبود ) نیز مانند عضو دیگر خانواده اش، یاقوت ، هم در روی تاج شاهان و هم در افسانه ها جایگاهی ویژه دارد. درجه سختی سفایر (یاقوت کبود) 9 است و ساختار کریستالی سه گوش دارد.

 

 

معادن مهم سنگ یاقوت کبود

معادن بزرگ سفایر (یاقوت کبود) در واقع بازمانده رگه های آتشفشانی و دگرگون شده از گرانیت و مرمرند که در بستر رودها و دامنه کوهها دچار هوا زدگی شده اند. معادن مهم سنگ یاقوت کبود عبارت اند استرالیا، برمه، سریلانکا، تانزانیا، هندوستان (کشمیر)، تایلند و در نهایت ماداگاسکار که یکی از غنی‌ترین آنها می‌باشد. البته معادن کم‌اهمیت تری نیز در کشورهای برزیل، کامبوج، کنیا، مالاوی، زیمبابوه، ایالات متحده و فنلاند یافت می‌شود.

 

خواص درمانی یاقوت کبود

 

ایجاد تعادل و تنظیم چاکرای پنجم و ششم.

سفایر یا یاقوت کبود زرد برای درمان دردهای باقیمانده از سوء استفاده در دوران کودکی بسیار مفید است؛ طی روند شفادهی سپر محافظ طلایی ایجاد کرده و جملات امنیت بخشی را برای القاء منظور می کند که به کاستن از درد کمک می کنند.

سفایر ( یاقوت کبود ) مؤثر ترین سنگ جواهر برای درمان سیستم عصبی است، عملکرد غده تیروئید را تنظیم کرده و بنابراین درمانی مؤثر برای کاهش اشتها و مشکلات عصبی قلب است. در شرق برای مقابله با طاعون استفاده می شده است.

سنگ یاقوت کبود در سطح روانشناسی، ذهن بیمار را متمرکز می کند و به وی انگیزه بهبود می دهد و به درمان همه بیماریها کمک می کند.

سنگ سفایر دیواره رگها را استحکام بخشیده و مانع خونریزی بینی می شود. کریستالهای سبز و آبی بخصوص در درمان انرژی مفیدند. سفایر سبز انرژی احیا کننده قوی دارد که از ارتباطش با مادر زمین، ناشی می شود.

قرار دادن یاقوت کبود بر روی پیشانی و کار با چاکرای ششم یا چشم سوم به منظور گسترش آگاهی روان بینی بسیار مؤثر است. سفایر آبی، ارغوانی و سفید همگی برای فعالسازی چاکرای هفتم یا تاجی و پاکسازی مسیر انرژی کوندالینی و جریان آن در سراسر چاکراها، فوق العاده اند

 

سنگ یاقوت صورتی

 

یاقوت صورتی یکی از سنگ های قیمتی است که طیف متنوعی از این رنگ را شامل می شود. قیمت پایین تر این نوع یاقوت در کنار رنگ زیبا و دل نشین آن، موجب محبوبیت بیشتر این سنگ شده است. رنگ صورتی به واسطه وجود مقداری کروم در یاقوت ایجاد می شود.

یاقوت صورتی یکی از رنگ های محبوب بین یاقوت ها به حساب می آید که تنها در مناطق محدودی از جهان است. رنگ آن از رنگ کم صورتی تا سایه های صورتی پررنگ تر ممکن است وجود داشته باشد. در برخی موارد شاید کمی به رنگ بنفش نیز مایل باشد. یاقوت صورتی جواهری پایدار و سخت با طیف های متنوعی از رنگ صورتی است که می تواند به شکل لطیف و مهربان یا خشن به نظر بیاید. در اضافه می توان گفت که با قیمتی بسیار کمتر از الماس طبیعی صورتی، یاقوت صورتی با رنگ بسیار دلپذیر خود، طرفداران بسیاری دارد. یاقوت صورتی به شکل طبیعی وجود دارد و در چند مکان مانند سری لانکا (سیلان)، استرالیا، تایلند و آمریکا یافت شده است. رنگ آن تحت تأثیر مقدار کروم موجود در سنگ می باشد. یاقوت صورتی، عضوی از خانواده ی کانی کوروندوم است. واژه ی " Sapphire" از واژه ی یونانی " Sappheiros" آمده است و نامی است که به جواهر باکیفیت کروندوم با کیفیت اتلاق می شود. هر کوروندومی که قرمز نباشد را Sapphire می نامند.

در طبقه بندی مناسب بین یاقوت صورتی و یاقوت سرخ کمی اشتباه و اختلاف نظر وجود دارد. به خاطر شباهت رنگ در آن ها، تشخیص یاقوت صورتی تیره در انتهای طبقه بندی و یاقوت قرمز روشن در ابتدای طبقه بندی مشکل است. در نتیجه می توان گفت که در برخی موارد یاقوت کبود صورتی (Pink Sapphire) با یاقوت قرمز صورتی (pink Ruby) اشتباه گرفته می شود. به هر حال در دنیای مدرن می توان یاقوت قرمز را با استفاده از تجهیزات مدرن ، به خوبی تشخیص داد. کیفیت سنگ یاقوت صورتی به روشنی یا تیرگی رنگ بستگی دارد، که نوع پررنگ و خالص آن از حالت صورتی کمرنگ و رنگ پریده ی آن مطلوب تر هستند. یاقوت صورتی با رنگ پاک، غنی و با شکوه و عمیق، گران تر از یاقوت صورتی با رنگ سایه ای ملایم تر می باشد. یاقوت صورتی کمی از یاقوت آبی گران تر است و اخبار جدیدی در مورد آن هم وجود دارد که می گوید: یاقوت صورتی بسیار بیشتر از الماس های صورتی تهیه و تولید می گردند. در نتیجه بسیاری از جواهر سازان علاقه مند به استفاده از یاقوت صورتی، به جای الماس های صورتی گران قیمت تر هستند.

یاقوت صورتی نماد وفاداری، اعتماد و صداقت است، و آنرا جزء سنگ های محبوب برای حلقه های ازدواج می دانند. این سنگ قیمتی به ندرت یافت می شود و تا حدودی جزء سنگ های نایاب محسوب می شود. اما این سنگ ارزان تر از الماس بوده و از نظر سختی در درجه دوم می باشد. با توجه به اینکه این سنگ به شکل طبیعی وجود دارد، انوع آزمایشگاهی یاقوت صورتی هم ساخته شده است.

 

 

معادن مهم سنگ یاقوت صورتی

 

یاقوت صورتی به طور طبیعی در مناطقی همچون لانکا، استرالیا، تایلند، امریکا دیده شده است. در گذشته این سنگ در سریلانکا و میانمار یافت می شد. کشف رسوبات آبرفتی این سنگهای قیمتی در منطقه جنوب غربی ماداگاسکار در دهه 1990 باعث افزایش دسترسی بیشتر به این سنگ شد.

 

یاقوت سونچیا پادپاراشا

 

این گوهر زیبا نوعی سافایر با طیف رنگی آمیخته از نارنجی تا صورتی و از خانواده کراندوم (Corundum) میباشد. نام اصلی و صحیح این یاقوت زیبا ریشه سانسکریتی و هندی دارد و در اصل پادپارادشا (Padparadscha)  می باشد.

در تعریف پادپارادشا شناخت رنگ اساس کار می باشد و سافایرهای با طیف رنگی نارنجی – سرخ و نارنجی – قهوه ای در طبقه بندی یاقوت پادپارشا گاهی از اوقات مورد قبول واقع نمی شوند (در مورد این قسمت از مقاله تحقیقات و نظریات جواهرشناسان عزیز لازم و ضروری به نظر میرسد) و بهترین رنگ ترکیبی از ۲۰ الی ۳۰ درصد نارنجی و ۷۰ الی ۸۰ درصد صورتی پذیرفته و تعریف شده است. البته هنوز در بین جواهرشناسان در خصوص تعریف یاقوت پادپاراشا از لحاظ شناخت رنگ توافقی وجود ندارد و در مورد شناخت این سافایر ، تعاریف محلی و تعابیر بازاری در بین عوام ، کاربرد بیشتری دارد در نتیجه جدا سازی یاقوتهای سونچیای بدست آمده از معادن افریقایی با معرفی معیارهای رنگی مقبول در نزد جواهرشناسان از یاقوت پادپارادشای سیلان ضروری به نظر میرسد.

برای اصلاح رنگی یاقوتهای سونجیای افریقایی از فرآیند گرمادهی (Heat Treatment) در مجاورت گاز برلیوم (Beryllium) استفاده میشود. این فرآیند اصلاحی، بیشتر برای تغییر فاز رنگی سافایرهای افریقایی به سمت فاز رنگی نارنجی – صورتی می باشد و از سال ۱۹۹۰ در لابراتورهای اصلاح جواهرات مرسوم شده است. در مورد یاقوتهای پادپارادشای سریلانکایی اصلاح مرکب گازی – گرمایی انجام نمی شود و فقط اصلاح حرارتی برای تصحیح فاز ناخالصیها و بالا بردن میزان شفافیت (clarity) کریستال کافی می باشد.

 

 

معادن مهم سنگ یاقوت سونچیا یا پادپاراشا

 

همانطوریکه از نام این گوهر پیداست، خاستگاه اصلی آن کشور سریلانکا یا همان سیلان (Ceylon) در مجاورت شبه جزیره هند می باشد. معمولا نام این یاقوت در ایران تحت عنوان سانچیا، سونچیا و سونجیا با نام نوعی سافایر آفریقایی (Songea Sapphire) شناخته شده است که مربوط به منطقه و معدنی در کشور تانزانیا (Tanzania) می باشد. علاوه بر تانزانیا در کشور افریقایی ماداگاسکار (Madagascar)  نیز این نوع یاقوت دیده می شود. لازم به ذکر است که سافایرهای نارنجی افریقایی تانزانیا و ماداگاسکار از لحاظ قیمتی معمولا ۲۰ درصد ارزانتر از نوع سریلانکایی می باشند.

 

یاقوت زرد  (Yellow Sapphire)

 

به کانی کوارندومی که دارای طیف رنگی زرد کمرنگ، زرد پر رنگ، نارنجی، طلایی و ترکیب قهوه‌ای با رنگ های قبل باشد یاقوت زرد گفته می‌شود. این رنگ به ندرت کشف می‌شود و بیشتر یاقوت‌های زرد بازار به وسیله دستکاری‌هایی شیمیایی و به‌سازی بر روی یاقوت کبود که توسط انسان‌ها انجام می‌شود به‌وجود می‌آید اما از نظر ارزش چیزی از یاقوت قرمز و کبود کم نداشته و مناسب افرادی است که رنگ زرد را پسند می‌کنند.

 

 

یاقوت ستاره‌ای یا یاقوت استار

 

این مورد در اصل یک پدیده طبیعی است که برروی برخی یاقوت ها وجود دارد. در مواردی که داخل یاقوت، ناخالصی های سوزنی شکل وجود داشته باشد و یاقوت به صورت دامله (گنبدی-تراش مرسوم عقیق) تراش خورده باشد، بر اثر برخورد نور به ناخالصی های سوزنی پدیده زیبایی به اسم ستاره بوجود می آید. در بازار یاقوت هایی که دارای پدیده ستاره ای هستند را با قیمت بالاتری و به صورت کلکسیونی به فروش می رسانند.

 

 

خواص یاقوت در روایات اسلامی

 

در مورد خواص درمانی یاقوت و همراه داشتن این سنگ در روایات اسلامی و کتب دینی مدارکی وجود دارد که به شرح زیر می باشد:

امام صادق (علیه السلام) روایت کرده‌اند: دست کردن انگشتر یاقوت مستحب و ثواب بسیار دارد .

امام رضا (علیه السلام) نیز به نقل از امام جعفر صادق (علیه السلام) فرموده اند: انگشتر یاقوت در دست کنید ،همانا یاقوت دست نمودن ،فقر را دور می کند و از بین می برد.

همچنین در روایتی دیگر از امام هشتم آمده است: انگشتر یاقوت دردست کنید که پریشانی و غم را می‌زداید.

پیامبر (صلی الله و علیه و آله) نیز فرموده اند : به دست کردن انگشتر یاقوت زرد، برطرف کننده فقر است.

همچنین آن حضرت خطاب به امام حسين (عليه السلام) فرمودند: فرزندم، انگشتر ياقوت و عقيق به دست كن كه فرخنده و مبارك است و هرگاه كسي به آنها نگاه كند نور صورتش زياد مي شود و يك ركعت نماز با آن دو، برابر با هفتاد ركعت نماز بدون آنهاست...

همچنین در تاریخ اسلام آمده است : حضرت علی (علیه السلام) دارای چهار انگشتر بودند که یکی از آنها یاقوت بود و آن را به دلیل نجابت و شرافت در دست می نمودند.

 

 

سنگ های یاقوت بدلی یا بهسازی شده

 

ورود یاقوت های synthetic یا اصطلاحا صنعتی در بازار و استفاده از آنها در برخی از زیورالات تشخیص این دو از هم اهمیت پیدا کرده است. زیرا معمولا یاقوت صنعتی در موقع فروش با ضرر همراه است. صنعت بهسازی یاقوت به قرن ها پیش بر می گردد، ولی در سالهای اخیر سرعت چشمگیری در ابداع روش های جدید بهسازی یاقوت دیده می شود. تشخیص این دو مدل یاقوت ازهم بوسیله لوازم گوهرشناسی انجام می گیرد و اساس تشخیص بر پایه ناخالصی درون یاقوت طبیعی و تفاوت آن با ناخالصی‌های مخصوص یاقوت صنعتی می باشد.که کاملا با هم متفاوت هستند. حتی ناخالصی در یاقوت های صنعتی هم بسته به نوع روش تولید در آنها با یکدیگر متفاوت میباشد. اما مسلما بیشتر خریداران در هنگام خرید دسترسی به اینگونه لوازم ندارند. بنابراین با دقت و بکار بردن روشهای ساده مطرح شده در بخش بعد میتوانید اقدام به تشخیص این نوع یاقوتها بنماید.

توجه داشته باشید که یاقوت ها به دلایل زیر بهسازی می شوند :

1-    افزایش ،کاهش و یا تغییر رنگ در سنگ

2-    افزایش بیشتر شفافیت در سنگ

3-    افزایش استحکام بیشتر سنگ

4-    بوجود آوردن پدیده ستاره ای در یاقوت ها و یا از بین بردن آن

البته قابل ذکر است که کریستالهایی که مورد بهسازی قرار گرفته اند شاید از زیبایی و استحکام خوبی برخوردار باشند ولی باید با ذکر نام کریستال بهسازی شده و با قیمت پایین تر ارائه شوند و نه به عنوان سنگهای طبیعی با قیمتهای گزاف. چنانچه یاقوت ها از کیفیت مناسبی برخوردار باشند، در صنایع جواهر و جواهرسازی مورد استفاده قرار می گیرند ،در غیر این صورت می توان از یاقوت ها در دیگر صنایع مثل صنعت لیزر ،صفحات برش و سایش ،مته ،ساعت سازی ، دندان پزشکی و … استفاده نمود.

 

 

راه تشخیص یاقوت اصل

 

به صورت کلی در زمان خرید درصورتی که قصد دارید مبلغ بالایی بابت خرید یاقوت هزینه کنید ، حتما از فروشنده درخواست شناسنامه اصلی بودن نمایید. اما درصورتی که قصد دارید انگشتر یا سرویس یاقوت ارزان قیمت تهیه کنید به موارد زیر توجه نمایید

 

شفاف بودن: تقریبا هیچ یاقوت شفاف و ارزان قیمتی در بازار وجود ندارد! درصورتی که نگین جواهر به صورت شیشه مانند شفاف بود احتمال اینکه آن یاقوت مصنوعی باشد زیاد است. در بازار یاقوت های مصنوعی که دارای شفافیت زیاد هستند را به اس یاقوت شمش ، یاقوت روسی و یا یاقوت سنتتیک معرفی میکنند که هر سه مورد آن مصنوعی بوده و هیچ ارزشی ندارد (گرمی 2 هزارتومان).

 

حباب دار بودن: به صورت کلی هیچ سنگ قیمتی طبیعی نباید دارای حباب هوا و یا گاز باشد ! اما درصورتی که یاقوت به وسیله پرکردن با شیشه بهسازی شود ، داخل آن حباب های ریز گاز (Gass Buble)بوجود می آید. حتما همیشه قبل از خرید یاقوت رو در مقابل نور قرار دهید و اگر داخل آن حباب مشاهده نمودید ؛ آن یاقوت کم ارزش می باشد.

 

شفاف بودن یاقوت کبود: در مورد اول درمورد مصنوعی بودن یاقوت شفاف گفتیم ، اما در بعضی موارد، یاقوت های کبود به وسیله عمل دیفیوژن شفاف میشوند. بنابراین اگر یاقوت کبود شفاف بود، درمورد دیفیوژن بودن از فروشنده سوال بپرسید. یاقوت دیفیوژن شده ارزش کمتری دارد.

 

تراش پشت یاقوت: تقریبا 80 درصد یاقوت های بازار در کشور تایلند تراش داده میشوند. با توجه به اینکه این تراش به صورت عمده و با هزیه کم انجام میشود، کارگر های تراش کار در تایلند و هند با دقت کمتری یاقوت را تراش میدهند که این مسئله در پشت یاقوت بیشتر وجود دارد. زمانی که شما تراش های پشت یاقوت را با دقت نگاه کنید اکثرا نا منظم هستند و هیچ قرینه گی در آن دیده نمیشود. یاقوت های مصنوعی به دلیل اینکه از اروپا وارد میشوند و آنجا به وسیله دستگاه تراش داده میشود. دارای تراش منظم تری می باشند. اما در نظر داشته باشید این مسئله در تمام موارد صدق نمیکند و ممکن است یاقوت طبیعی با تراش منظم هم داشته باشیم. بنابراین سه مورد قبل را بیشتر مورد توجه قرار بدهید.

 

روش های به‌سازی یاقوت

 

در بعضی موارد به وسیله روش‌های مختلف شیمیایی و طبیعی برای بالا بردن کیفیت یک گوهرسنگ آن‌ را به‌سازی می‌کنند. تمام یاقوت‌های موجود در بازار عمومی (به‌جز یاقوت‌های خیلی خاص و قیمت بالا) اکثرا یاقوت‌های به‌سازی شده هستند. برای به‌سازی یاقوت ها معمولا از روش های زیر استفاده می شود:

حرارت:(heat)  تقریبا 95 درصد یاقوت‌های بازار در همان کشور مبدا مانند تایلند و یا هند حرارت داده می‌شوند. حرارت دادن باعث می‌شود تا یاقوت شفاف‌تر شود. این مسئله با توجه به همه گیر بودن تاثیری بر روی کیفیت و یا قیمت ندارد

 

پر کردن با شیشه: (Glass Filling)  در بعضی موارد خاص برای اینکه یاقوت شفاف‌تر به نظر برسد. توسط یک‌سری روش‌های خاص و علمی مقدار بسیار کمی شیشه به داخل یاقوت تزریق می‌کنند. عمل اضافه کردن شیشه باعث می‌شود تا در ترکیب فیزیکی یاقوت تغییراتی بوجود بیاید که این مسئله باعث می‌شود تا ارزش یاقوت کمتر شود.

 

دیفیوژن کردن‌: این مورد بسیار بسیار تخصصی است و فقط می‌توان گفت که باعث می‌شود یاقوت کاملا شفاف بشود.

 

گرا‌ن ‌ترین نوع سنگ یاقوت

 

در بازار یاقوت‌های خاصی وجود دارند که قیمت آن‌ها تا چند میلیارد نیز می‌رسد. یاقوت برمه و یاقوت‌های دارای رنگ خاص مانند زیتونی، سبز، سفید و... از این دسته هستند.

 

روش نگهداری از سنگ های یاقوت

 

برای مراقبت و شارژ یاقوت سرخ لازم است که یک یا دو بار در ماه آن را در آب جاری بشویید و تخلیه کنید و به مدت دو ساعت در نور خورشید شارژ کنید.

برای مراقبت و شارژ یاقوت کبود (سفایر) سنگ خود را در نمک خشک دریا برای تخلیه قرار دهید و آن را در نور خورشید شارژ کنید، اما بیشتر از یک ساعت نشود.

  

 

ارسال نظر